Essays
Tussen standaard en stilstand
In “Tussen standaard en stilstand” leg ik de formele lijn van het Ketenbureau naast de dagelijkse praktijk en laat ik zien welke concrete stappen rijk, gemeenten, Ketenbureau, GGK/VECOZO en aanbieders nú kunnen zetten voor echte administratieve lastenverlichting.
Als thuis wankelt
Als thuis wankelt, mag een kind niet verdwalen in het systeem. Dit essay is een indringende oproep om kind- en gezinsbescherming weer dichtbij, samenhangend en menselijk te organiseren – met stevige lokale teams als dragende basis en samenwerking die niet ophoudt zodra het ingewikkeld wordt.
LEVEN TOT HET LAATST BEGINT IN DE WIJK
Leven tot het laatst: waarom de wijk nu aan zet is
Leven tot het laatst is geen puur medisch vraagstuk, maar een spiegel voor hoe wij onze gemeenten, buurten en relaties organiseren. Palliatieve zorg raakt de sociale basis, mantelzorg, bestaanszekerheid én onze omgang met kwetsbaarheid. Op Verruimde Horizon verkennen we hoe die laatste levensfase zichtbaar wordt in de wijk – en wat dat vraagt van bestuurders, raadsleden, professionals en bewoners.
Leven tot het laatst begint in de wijk
De tafel waar werelden samenkomen
Het verkennend gesprek als hulpmiddel tegen onnodig medicaliseren en losse loketten
In het verkennend gesprek schuiven ggz, gemeente én ervaringsdeskundigen samen aan tafel bij inwoners met psychische klachten en sociale problemen. Geen nieuwe wachtkamer, maar één eerlijk gesprek over het hele leven – met alle bestuurlijke, juridische en praktische spanningen die daarbij horen.
De tafel waar werelden samenkomen
Eerst een thuis
Voor mensen in de maatschappelijke opvang, met onbegrepen gedrag of in beschermd wonen/beschermd thuis is dat geen luxe, maar een voorwaarde om tot herstel, hoop en perspectief te komen.
Hoe zou ons beleid, onze zorg en onze wijken eruitzien als we echt zouden durven zeggen: niet eerst indicaties, trajecten en voorwaarden – maar eerst een thuis, dan pas de rest?
Wie is hier onbegrepen
Over gedrag dat niet in formulieren past, en over een samenleving die opnieuw moet leren vesrtaan
We noemen het onbegrepen gedrag zodra iemand niet meer past in onze verwachtingen, onze systemen of onze rust. Maar achter ontregeling schuilen vaak verlies, bestaansonzekerheid, wantrouwen en een samenleving die sneller ordent dan verstaat. In dit essay wordt onbegrepen gedrag niet benaderd als incident of etiket, maar als een morele en maatschappelijke vraag: wat gebeurt er als we niet eerst vragen wat er mis is, maar wat hier gehoord wil worden?
Van Kampala naar de wijk
Wat Afro Smart Dancer ons leert over jeugd, agency en de creator‑economie
Wat als de belangrijkste les voor ons jeugdbeleid niet uit een beleidsnota komt, maar uit een dansclip uit Kampala? Afro Smart Dancer en Triplets Ghetto Kids laten zien hoe jongeren in een context van armoede en informele economie toch hun eigen werk, gemeenschap en toekomst bouwen. Dit essay vraagt: durven we in Nederland hun agency net zo serieus te nemen als hun problemen?
“Kunt u mij helpen?”
Over de kracht van een kleine vraag in een sociaal domein dat de mens weer moet leren zien
Niet de harde claim, maar de eenvoudige, kwetsbare vraag die het verschil maakt tussen een dossier en een ontmoeting. Dit essay neemt je mee van keukentafel tot loket, van Jeugdwet tot Participatiewet, en laat zien waarom echte ondersteuning begint bij mensen die elkaar durven aanspreken – en naast elkaar durven blijven staan terwijl het antwoord nog niet vastligt.
Dakloosheid in Nederland
Dakloosheid als gevolg van woningnood en beleid, met speciale aandacht voor kinderen, gezinnen en verborgen dakloosheid.
Het essay laat zien dat dakloosheid in Nederland niet begint op straat, maar bij het ontbreken van een thuis, en dat de officiële cijfers de verborgen werkelijkheid van gezinnen in opvang, op campings en in tijdelijke logeerconstructies onderschatten. Doodkorte bepleit een omslag van ‘opvanglogica’ naar ‘woonlogica’: minder crisisbeheer en meer preventie, betaalbare woningen, snellere uitstroom en een daadwerkelijk recht op een veilig thuis, vooral voor kinderen.
Passende zorg tussen systeem en samenleving
Wie bepaalt wat passend is – en wat dat betekent voor inwoners, professionals en gemeenten
Kritische beschouwing van het begrip ‘passende zorg’ in het sociaal domein en de spanning tussen systeemlogica en de leefwereld van inwoners.
Dit essay sluit aan bij bredere beschouwingen over “de wereld op zijn kop” in het sociaal domein en onderzoekt hoe ‘passende zorg’ in beleidstaal vaak iets anders betekent dan wat mensen in hun dagelijks leven nodig hebben. Doodkorte beschrijft hoe gemeentelijke sturing, protocollen en financieringslogica goede bedoelingen kunnen uithollen, en pleit voor verruimd pragmatisme: de moed om regels dienend te maken aan relatie, herstel en bestaanszekerheid.
Passende zorg tussen systeem en samenleving
Tussen beleid en leefwereld
Een speelplan voor een ander jeugdstelsel, waarin beleid en leefwereld van kinderen, jongeren en gezinnen weer met elkaar verbonden worden.
“Tussen beleid en leefwereld” is geen geruststellend boek dat je na lezing terugzet in de kast, maar een uitnodiging om anders te kijken, spreken en handelen in de jeugdzorg. Doodkorte stelt dat het terugdringen van jeugdzorg geen nieuwe wet vraagt, maar een cultuuromslag: weg van reflexmatig opschalen, protocolleren en controleren, naar nabijheid, normaliseren en samenlevingskracht. Hij werkt concrete bouwstenen uit, zoals stevige lokale teams als spelverdeler, toegang als speelplan in plaats van barrièrerace, en ervaringskennis als kompas, en sluit elk hoofdstuk af met “Wat je morgen al kunt doen” zodat het boek tegelijk werkboek en moreel kompas wordt
Verr.uimd pragmatisme
Een menselijk kompas voor het sociaal domein
Een kompas voor menselijk, pragmatisch handelen in het sociaal domein, voorbij louter systeem- en rapportagelogica.
Dit essay vertrekt vanuit de ervaring dat iedereen het goede wil doen in het sociaal domein, terwijl inwoners en professionals vaak een werkelijkheid van stapelende regels en verantwoording ervaren. Doodkorte introduceert “verruimd pragmatisme” als manier om keuzes weer te spiegelen aan concrete levens van mensen, waarbij ontmoeting, dialoog en gezonde eenvoud zwaarder wegen dan structuren en formats.
Jij en ik
Samen werken aan een sterk sociaal domein – sozio-special
“Met veel enthousiasme mocht ik als gasthoofdredacteur een special samenstellen voor Sozio met als thema: “Jij en ik: Samen werken aan een sterk Sociaal Domein” | ISBN 978-90-8560-406-8
In deze editie verkennen we hoe beleidsmakers, uitvoerders en betrokkenen samen kunnen bouwen aan een veerkrachtig en toekomstbestendig sociaal domein.
Overzicht van de artikelen
- Inclusief taalgebruik: Karijn van den Berg
- Zelfredzaamheid in de ouderenzorg: Laura Eckhardt en Wilco Bosems
- Woorden schieten tekort – Esther Sarphati
- Nabij is niet genoeg: Simon Bax
- Help ons elkaar te vinden: Fijke Koers
- Niet degene die weet: Peter Paul Doodkorte
- Gemeente Peel en Maas: Ron Genders
- Gezinshuis: Arjen Keers
- Wijk ggd: Monique Engelbertink
- Aanklooien: Jolanda Keesom
- Stop het stapelen: Inge Zwaan en Martijn Simons
- Niet de visie ontbreekt: Interview door PPD met Erik Gerritsen
- Boeiende verbindingen: Chris Hagelen-Muller Directeur, bestuurder De Boei Sociaal werk Bunschoten/Peter Paul J. Doodkorte
- Sociaal werker als teamcaptain: Jan Willem Bruins en Peter Vos
- Collectieve weerbaarheid is hét antwoord op grensoverschrijdend gedrag: Saskia Daru
- Samenstaande minderjarige vreemdelingen-Annemarie Tuzgöl-Broekhoven
- Vooruit spelen: Peter Paul Doodkorte
- Samen leven samen doen – Liesbeth ten have, Stichting Wiel
- De Generalist – Martin Zuithof
Kortom een inspirerende en praktische special voor professionals in het Sociaal Domein.
De beweging naar voren
We starten met een kritische verkenning. Wat betekent naar voren bewegen in de praktijk? Hoe verhouden preventie en veiligheid zich tot elkaar? En hoe zorgen we dat we niet blijven steken in symptoombestrijding?
Stevige Lokale Teams
Hoe werken lokale teams effectief samen, en hoe zorgen ze voor een goede verbinding met specialistische zorg en de sociale basis?
De kracht van communicatie
De impact van taal en bejegening in het sociaal domein. Hoe draagt communicatie bij aan het vertrouwen en samenwerking? En hoe vermijden we dat jargon en beleidstaal een kloof creëren tussen professionals en inwoners?
Praktische handvatten voor de praktijk
Hoe vertalen we inzichten naar concrete actie? Elk artikel in deze special is niet alleen een analyse maar dient ook om te inspireren, met bruikbare adviezen en praktijkvoorbeelden.
Verrassend Passend
In oktober 2024 schreef ik – in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) – de handreiking verrassend passend, over het inrichten van een beschikkingsproces dat ruimte biedt voor een flexibele looptijd voor korte én langdurige ondersteuning van inwoners.
In het kader van het leertraject Verrassend Passend zijn nu een praatplaat en een magazine beschikbaar die gemeenten op weg helpen naar beschikkingen met een passende looptijd.
📌 De praatplaat geeft in één oogopslag inzicht in de effecten en stappen richting passend beschikken.
📌 Het magazine bevat ervaringsverhalen van gemeenten die hiermee al ervaring opdeden.
Waarom dit belangrijk is?
Een passende looptijd geeft rust en duidelijkheid voor inwoners én professionals – én vermindert administratieve lasten.
Ontwikkeld in samenwerking met VWS, VNG, Ketenbureau i-Sociaal Domein en CAK
Handreiking Verrassend Passend
Gepast beschikken
In het eerste kwartaal van 2024 schreef ik – samen met o.a. Mr. Tim Robbe – in opdracht van de VNG de handreiking Gepast Beschiken. De handreiking biedt informatie over hoe gemeenten hun beschikkingsproces zo kunnen inrichten dat zij voldoen aan de wet en de jurisprudentie terwijl de ondersteuning toch zo flexibel mogelijk kan worden ingezet.
De handreiking is in samenwerking met gemeenten en Wmo- en jeugdhulpaanbieders tot stand gekomen. De commissie ZJO en het VNG-bestuur zijn van mening dat het naleven van de wet in dit opzicht het door het rijk en de VNG zo gewenste transformatieproces in zorg en ondersteuning belemmert. Het bestuur roept staatssecretaris Van Ooijen (VWS) op de wet zo aan te passen dat deze het transformatieproces ondersteunt. De VNG heeft het standpunt met staatssecretaris Van Ooijen in het bestuurlijk overleg van 20 maart besproken en erop aangedrongen dat hij (opnieuw) werk maakt van een aanpassing van de wet.
OP KOMPAS INVOEGEN EN AANSLUITEN
Vaar niet blind – koers op kennis van de richting en een daarop ingericht kompas
In het licht van de brede opgave van transformatie van het sociaal domein voor gemeenten in Fryslân beschrijft Zorg voor Jeugd Fryslân in dit kompas de visie op en aanpak van de transitie van de jeugdzorg. De gehanteerde uitgangspunten, het proces, de projectstructuur, de opgaven en de beoogde resultaten komen aan de orde. En ook de daarvoor benodigde bestuurlijke besluiten. Met de leefomgeving en leefroutes van huishoudens en gezinnen als basis en de individuele gemeenten als vertrekpunt vormt het kompas het functioneel en bestuurlijk kader waarbinnen de in Zorg voor jeugd Fryslân samenwerkende partners ruimte en mandaat hebben om de strategische keuzes en de organisatorische invulling op lokaal of bovenlokaal niveau praktisch handen en voeten te geven. Het kompas kwam tot stand dankzij actieve inbreng van beleidsmedewerkers van gemeenten, en (uitvoerende professionals van) instellingen en organisaties.
Op kompas invoegen en aansluiten
Peter Paul J. Doodkorte | Uitgeverij: Zorg voor Jeugd Fryslan | januari 2013
Als jeugd en toekomst tellen
In Drenthe trokken provincie, gemeenten en uitvoerende organisaties rond de decentralisatie van de jeugdhulp (2015) gezamenlijk op in de Drentse pilot jeugd. Het ging daarbij niet alleen om een overdracht van taken, maar ook om het ontwikkelen van een nieuw inhoudelijk fundament. In “Als jeugd en toekomst tellen” is de visie die daaraan ten grondslag ligt uitgewerkt. Het document bevat ook (verdere) verbeteringen voor de ondersteuning van ouders en kinderen in Drenthe, gebaseerd op Positief Jeugdbeleid. Belangrijke onderdelen van positief jeugdbeleid zijn: positief opgroeien, positief opvoeden, veilig opgroeien en opvoeden versterken. Het gaat over spelen, leren, sporten, welzijn, werken, wonen, zorg en veiligheid.
Peter Stam, Peter Paul Doodkorte | 2012 | Uitgeverij: Provincie Drenthe
Dromen zijn doelen met deadlines
Een voor gemeenten ontworpen spoorboekje over de transitie jeugdzorg als leidraad bij het transitieproces en de mijlpalen daarbij. Het spoorboekje volgt het hele transitie- en transformatieproces van begin tot eind. De publicatie omvat een stappenplan over alle zaken die gemeenten geregeld moesten hebben om op 1 januari 2015 de verantwoordelijkheid voor de jeugdhulp over te nemen.
Dromen zijn doelen met deadlines
Peter Paul J. Doodkorte & Vera Hermanns | Uitgeverij: VWS/V&J/VNG | oktober 2012
Van denken naar doen
Met het publiceren van het praktijkboek ‘Van denken naar doen’ bieden de jeugdzorg deskundigen Peter Stam en Peter Paul Doodkorte een verdere verdieping en verbreding op de binnen de jeugdhulp gewenste transformatie. Zij geven concrete bouwstenen om in de eigen gemeente of professionele opvoedingen-context mee aan de slag te gaan.
De VNG heeft deze praktijkschets aanbevolen bij gemeenten als een goede aanzet voor verdere concretisering van de uitgangspunten van ‘Opvoeden versterken’.
Peter Paul J. Doodkorte en Peter Stam | Uitgeverij: BMC | september 2011
In woorden gevangen- overpeinzingen, woordspeeltjes; ver-dichtjes!
Het even stilstaan bij de dagen en momenten geeft extra belevingswaarde, en rust. Dit alles resulteerde in dit boekje. Een boekje dus met overpeinzingen, woord-speeltjes; ver-dichtjes. Vaak ’s avonds of ’s nachts, soms ’s ochtends vroeg, soms midden op de dag, tijdens een vergadering of een autorit bedacht of geschreven.
Peter Paul J. Doodkorte | Omslagontwerp en illustraties: Aart Jan Moerkerke | Foto achterzijde: Janssen & De Kievith | Rotterdam|Druk: Werkvoorzieningsschap IJssel en Lek, Capelle aan den IJssel| Uitgeverij De Overkant | ISBN 90-804125-1-1 | 1998
Even stilstaan – lichtpuntjes en vreugdevuurtjes van en voor mensen
Leven raakt je. Soms als een zachte hand of aai over de bol. Soms met mokerkracht. Jij vindt mensen en mensen vinden jou. Je leert en wilt je verbinden aan en met de ander. Zeker op de levensmomenten waarop je samen inhoud en vorm geeft aan de liefde van en voor elkaar; een trouwerij, een geboorte, een verjaardag. Of gewoon, een leuke, onverwachte ontmoeting Het leven krijgt daarmee inhoud en diepgang. Gevierde blijdschap. Alles naar tijd en plaats. Daarover gaat dit boekje. Met het leven als bron.
Peter Paul J. Doodkorte | Omslagontwerp en tekeningen Annemiek Bibbe | Druk: Drukkerij De Cloe Capelle aan den IJssel | Uitgeverij De Overkant | ISBN 90-804125-1-1 |1999
Als ik stil ben – versjes, gedachten op de dood
Als ik stil ben…héél stil ben. Dan denk, voel, hoor, ervaar en weet ik ze weer bij mij. De mensen van wie ik afscheid moest nemen. De vrienden, bekenden en naasten die vertrokken naar de overkant van de tijd.
Peter Paul J. Doodkorte | Omslag/tekeningen: Ria Dekker | Druk: Drukkerij De Kloe b.v. Capelle aan den IJssel | Uitgeverij De Overkant | ISBN 90-804125-3-8 | 2000
De stilte fluistert – ver-dichtjes over onvergetelijk leven
Bijna 15 jaar na zijn “Als ik stil ben” , zijn eerste bundel met ver-dichtjes, bundelt Peter Paul in “De stilte fluister” een nieuwe bloemlezing uit de sedertdien verschenen ver-dichtjes op het onvergetelijke leven.
Zijn korte verhaaltjes laten zich lezen als een gedicht. Of het zijn gedichten die zich als een kort verhaaltje lezen laten. Zij bronnen de herinnering aan mensen en emoties aan de overkant van het nu.
Met zijn woorden vangt hij mensen en momenten zo in onvergetelijke portretjes. Hij schrijft recht uit het hart en welgemeend en raakt daarmee de harten van velen.
Peter Paul J. Doodkorte | ISBN 9789083348315 | 2024
GEEN VERGEEFS BEROEP
Een tijdloze visie op jeugdhulpverlening
In Geen Vergeefs Beroep wordt een uniek hoofdstuk in de Nederlandse jeugdhulpverlening belicht: het behoud en de doorontwikkeling van het Browndale-werk. Deze kleinschalige, gezinsgerichte hulpvorm bood in de jaren ’80 een vernieuwend alternatief voor traditionele kinderbeschermingsinternaten. Met een filosofie die draait om het unieke en gezonde in elk kind, vormt het Browndale-werk een bron van inspiratie voor de jeugdhulp van vandaag.
Dit boekje schetst de uitdagingen, successen en lessen die voortkwamen uit het politieke ingrijpen dat deze bijzondere methodiek in 1982 redde van de ondergang. Het biedt inzicht in de waarde van kleinschaligheid en persoonlijke aandacht, maar laat ook zien hoe financiering, regelgeving en politieke besluitvorming een blijvende impact hebben op de jeugdzorg.
Begeleid Wonen – een werkboek
Project Schiekade – Gunning – Browndale Stichting | Rotterdam | 1980